Gjithçka që duhet të dini për ‘rrymat e çarjes’ në det, që iu dërgon frikshëm shumë larg pa e kuptuar

Një nga gjërat argëtuese të plazhit është të shikosh dhe të luash në dallgë, të cilat ka të ngjarë të jenë shkaktuar nga era qindra milje larg. Këto valë udhëtojnë distanca të gjata në ujë të thellë përpara se të arrijnë në breg. Ndërsa uji bëhet më i cekët, valët ngadalësohen dhe anojnë pjerrtas, derisa përfundimisht të dalin në breg. Valët e thyera bllokojnë shumë flluska ajri në ujë, duke e bërë ujin të duket i bardhë dhe i shkumëzuar. Pjesa më e madhe e këtij procesi ndodh në një zonë të quajtur surfzone!

Ndërsa dallgët qetësohen, uji rrjedh përsëri në det të hapur falë rrymave të forta të quajtura rryma të forta në det të hapur. Këto rryma dhe ajo që krijohet më pas, quhet e rrezikshme për njerëzit.. Ndërsa ka disa lloje të ndryshme rrymash, shumica janë njësoj si tek lumenjtë, ata rrjedhin në kanale më të thella midis ujit dhe rërës. Rripat e rrymës formohen nga veprimi i valëve të thyera, dhe të ashtuquajturat shufrat e rërës luajnë një rol të rëndësishëm. Meqënëse dallgët shpërthejnë kryesisht në zona të cekëta, ka shumë thyerje të valëve dhe dallgë nëpër shufrat e rërës, por jo aq shumë nëpër kanale, ku uji është më i thellë. Kjo do të thotë se mënyra më e lehtë që uji të kthehet në det është përmes kanaleve më të thella dhe aty formohen shumica e rrymave të çara.

Mos e ngatërroni një rrymë rrëshqitëse me një rrymë të çarjes. Rrymat e çarjes janë shumë më të rrezikshme, sepse ato rrjedhin në sipërfaqen e ujit, mund të jenë shumë të forta dhe mund të shtrihen në një farë mase nga bregu. Një rrëshqitje mund të ndodhë kur uji ngrihet përsëri tatëpjetë në det. Nëse plazhi nuk ka një pjerrësi të pjerrët, nëntoka ndoshta nuk do të jetë shumë e fuqishme. Megjithatë, nëse batica është e lartë, vala është e madhe dhe sipërfaqja e ujit ka një pjerrësi të mprehtë në drejtim të ujit, nëntoka mund të jetë mjaft e fortë për t’ju tërhequr teksa notoni, dhe kjo rrymë si pasojë do t’ju çojë shumë larg, për t’ju për t’u goditur nga vala tjetër e madhe që vjen.

Ju mund të keni dëgjuar për diçka të quajtur “Rymat e çarjes”, por ky term është i pasaktë. Rrymat e çarjes nuk kanë të bëjnë me baticat, të cilat shkaktohen nga tërheqja gravitacionale e Hënës në të gjithë oqeanin. Rrymat e çarjes, nga ana tjetër, janë një efekt thjesht lokal.

Rryma të rrezikshme?

Edhe në kushte të mira moti, rrymat e çarjes mund të rrjedhin në det të hapur nëpër këto kanale shumë shpejt, ndonjëherë me shpejtësi mbi 2 m në sekondë, që është po aq e shpejtë sa disa notarë olimpikë! Kjo do të thotë që edhe rrymat e buta të rrëshqitjes mund t’i çojnë notarët e të gjitha aftësive në thellësi të frikshme. Një rrymë e çarjes mund të lëvizë lehtësisht dikë sa gjatësia e një fushe futbolli në vetëm 1 minutë. Ajo që i bën këto rryma të rrezikshme është se nuk ndjen asgjë, nuk e kupton që po largohesh nga bregu, thjesht po shkon me rrjedhën. Vetëm kur kupton papritmas se je shumë larg nga siguria e plazhit., dhe kjo është faza  kur shumica e njerëzve fillojnë të kenë panik. Kur njerëzit janë në panik, ata shpesh përpiqen të notojnë përsëri në breg por duke shkuar kundër rrymës dhe duke e bërë këtë, ekziston rreziku që ata të harxhojnë të gjithë energjinë e tyre.

Fatkeqësisht, është shumë e zakonshme që njerëzit të kapen nga rrymat e çara në plazhet në mbarë botën. Kjo do të thotë se dhjetëra mijëra njerëz janë ‘kapur’ nga rrymat e çarjes çdo vit. Nëse nuk do të ishin shpëtimtarët, numri i të mbyturve do të ishte i tmerrshëm. Pra, pse kaq shumë njerëz janë në telashe në rrymat e tilla? Sepse nuk i dinë këto informacione dhe nuk e dallojnë një rrymë rrëshqitëse.

Mos harroni: Nëse gjendeni në mes të një rryme rrëshqitëse, filliisht relaksohuni, notoni dhe mbani mend se nuk do të zhyteni nën ujë. Në vend të kësaj, ju mund të ngrini fillimisht krahun për të sinjalizuar për ndihmë, të qëndroni në det dhe të notoni ngadalë drejt valëve të thyera në të dyja anët e rrymës për t’ju ndihmuar të ktheheni në breg. Sigurisht, mënyra më e mirë për të qëndruar të sigurt në plazh është të notoni gjithmonë pranë bregut dhe në zonat ku ka roje bregdetare.