Nga ftohja e Tokës tek sjellja e kafshëve, gjithçka duhet të dini për eklipsin total të Diellit

Më 8 prill, Amerika e Veriut do përjetojë eklipsin e dytë total diellor në shtatë vjet. Hëna do të kalojë mbi sipërfaqen e diellit tonë, duke mbuluar si me hije një pjesë të Tokës. Përgjatë kësaj rruge, bota do të bëhet e errët si nata.

Banorët në Meksikë do të jenë të parët që do të shohin eklipsin në kontinent. Nga atje, shfaqja do të duket në veri, duke hyrë në Shtetet e Bashkuara përmes Teksasit, më pas duke vazhduar në verilindje përpara se të përfundojë për shumicën e njerëzve në brigjet e Kanadasë.

Se pse ndodhin eklipset është e thjeshtë:

Hëna sillet mes nesh dhe diellit. Por ato janë gjithashtu të ndërlikuara. Si fillim, nuk është kurrë e sigurt të shikosh drejtpërdrejt diellin gjatë një eklipsi (përveç disa momenteve kur hëna e ka errësuar plotësisht sipërfaqen e saj). Në çdo kohë tjetër, shikoni eventin përmes pajisjeve mbrojtëse të syve. Një eklips diellor ndodh kur hëna orientohet midis Tokës dhe Diellit.

Në terma kozmikë, është e pazakontë që kjo të ndodhë: hëna është rreth 400 herë më e vogël se dielli, por është rreth 400 herë më afër nesh. Kjo do të thotë se kur këta dy trupa qiellorë janë në një linjë, ato duken të kenë të njëjtën madhësi në qiell.

Eklipset diellore unazore ndodhin kur hëna është më larg nga Toka dhe duket shumë e vogël për të mbrojtur plotësisht sipërfaqen e diellit. Në vend të kësaj, pjesa e jashtme e diskut diellor mbetet e pambuluar – një “unazë zjarri” në qiell.

Eklipset e pjesshme diellore ndodhin kur Toka, Hëna dhe Dielli janë në një linjë të papërsosur. Hëna errëson vetëm një pjesë të diellit. Dhe do të ketë dy eklipse në vitin 2025. Toka gjithashtu mund të futet midis hënës dhe diellit, duke krijuar një eklips hënor. Kjo mund të vërehet një ose dy herë në vit.

Në çdo vend të caktuar përgjatë shtegut të eklipsit, eventi do të zgjasë rreth dy orë ose më shumë.

Eklipsi do të fillojë me një eklips të pjesshëm diellor, pasi hëna merr një ‘pjesë të vogël’ nga skaji i diellit dhe më pas konsumon gjithnjë e më shumë sipërfaqen e saj. Sipas NASA-s, kjo mund të zgjasë diku nga 70 deri në 80 minuta.

Faza e eklipsit ku hëna ka bllokuar plotësisht sipërfaqen e diellit quhet tërësi, pra eklips total. Kjo është hera e vetme që fenomeni mund të shihet me sy të lirë.

Gjatësia e totalit ndryshon sipas vendndodhjes. Në prill, disa vende do ta përjetojnë këtë fazë për më shumë se katër minuta; të tjerat, vetëm për një deri në dy minuta.

Në momentin e eklipsit total, qielli do të errësohet si nata dhe temperaturat do të bien. Rrezet e bardha të mprehta të dritës nga atmosfera e jashtme e diellit, ose korona, do të jenë befas të dukshme. Shikuesit me fat mund të dallojnë edhe një rreth të hollë, të kuqërremtë në rozë rreth skajit të hënës. Kjo është kromosfera, një shtresë atmosferike poshtë koronës së diellit. Ngjyra e saj vjen nga prania e hidrogjenit në të gjithë shtresën.

Pas eklipsit total, dielli ngadalë do të shikojë përsëri nga prapa hënës – një tjetër eklips i pjesshëm që do të zgjasë të njëjtën kohë si i pari. Hëna do të tërhiqet derisa dielli të kthehet në shkëlqimin normal në qiellin tonë.

Në përgjithësi, shmangni shikimin direkt në diell pa pajisje speciale për të mbrojtur sytë tuaj. Nëse jeni duke përdorur pajisje të blera për një eklips diellor të kaluar, sigurohuni që ta inspektoni atë. Hidhni çdo gjë me gërvishtje ose shenja të tjera dëmtimi.

Sipas NASA-s, për të parë eklipsin përmes kamerave, dylbive ose teleskopëve, blini një filtër të veçantë diellor.

E vetmja herë kur mund të shikoni një eklips diellor me sy të lirë është gjatë momenteve të tërësisë. Sapo hëna të fillojë të zbulojë përsëri sipërfaqen e diellit, kthehuni në shikimin e ngjarjes përmes pajisjeve mbrojtëse për të shmangur lëndimet.

Ndërsa eklipsi i afrohet fazës së tij maksimale, ajri do të bëhet më i freskët, qielli do të zbehet dhe mund të vëreni imazhe të gjysmëhënës – projeksione të vogla të eklipsit – brenda tyre. Përgjatë shtegut të tërësisë, bota do të errësohet ndërsa hëna shkon drejt shtrirjes së përsosur me Tokën dhe diellin.

Kafshët gjithashtu do të reagojnë ndaj eklipsit diellor. Bletët pushojnë së gumëzhituri, zogjtë pushojnë së fishkëllyeri. Disa kafshë shtëpiake mund të shprehin konfuzion. Edhe bimët janë të prekura.